مديريت بستر در جوجههاي گوشتي
كفپوش اوليه
كفپوشهاي اوليه نقشهاي متعددي را ايفا ميكنند :
-
با جذب آب ناشي از ريزش آبخوريها و آبهاي دفعي جوجهها بستر را خشك نگه ميدارند .
-
از طريق اختلاط با مدفوع از تماس مستقيم جوجه با مدفوع جلوگيري ميكند .
-
از تماس مستقيم جوجه با كف سالن جلوگيري كرده و از اين طريق جوجه را از سرماي كف سالن محافظت مينمايد
كفپوش اوليه مناسب بايد سبك و ارزان بوده و داراي اثرات مسموميتزا بر روي جوجه نباشد ، بعلاوه اين مواد بايد جاذبالرطوبه قوي بوده و در عين حال طي جذب رطوبت بصورت كلوخه در نيايند و نيز در پايان دوره پرورش قابليت فروش به عنوان كود را نيز دارا باشند .
مواد زيادي به عنوان بستر اوليه مورد استفاده قرار ميگيرند . كيفيت و كميت بستر بسته به ناحيه جغرافيايي و آب و هواي منطقه متفاوت است . در پایین بعضي از مواد مصرفي مورد بررسي قرار گرفتهاند .
- مزايا و معايب مواد مورد استفاده به عنوان بستر اوليه طيور
|
پوشال چوب |
: بستر متداول و مناسبي است اما قيمت آن رو به افزايش است . |
|
پوشال درشت چوب
|
: عمدتاً داراي رطوبت بالا است و مستعد رشد قارچ ميباشد در صورت ازدياد رطوبت بستر ميزان زخمهاي سينه افزايش مييابد . |
|
سبوس برنج
|
: در صورتي كه در دسترس بوده و قيمت آن مناسب باشد بستر خوبي است .جوجههاي جوان ممكن است به خوردن آن بپردازندكه اين مشكل با رشد جوجهها قطع ميشود. |
|
ماسه
|
: در هواي سرد ، گرم كردن آن از پوشال مشكلتر است،قبل ازجوجهريزي از گرم شدن و دفع كامل رطوبت آن مطمئن شويد . |
|
رول مقوايي |
: در طي مراحل تحقيق و اجرا مناسب بودن آن به به اثبات رسيده است . از نظر بهداشتي ارجحيت دارد با اين حال در صورت تشكيل لايه لزج از مدفوع روي آن با افزودن كمي پوشال به آن اين مشكل نيز مرتفع ميشود. |
جوجههاي گوشتي در شرايط نامناسب محيطي هرگز به پتانسيل ژنتيكي خود نخواهد رسيد و شرايط محيطي داخل سالن رابطه زيادي با كيفيت بستر دارد .بستر محيط مناسبي براي رشد عوامل بيماريزا است . دو عامل اصلي نامناسب شدن بستر عبارتند از كود افزوده شده به آن در طول دوره پرورش و رطوبت . افزايش كود در دوره پرورش گريزناپذير است اما رطوبت بستر را ميتوان با راهكارهاي مديريتي كنترل كرد .
ازدياد رطوبت بستر موجب ايجاد زخمسينه ، سوختگي پوست ، تورمهاي موضعي ، آبسه ، افت توليد و كاهش كيفيت لاشه ميشود . هر قدر رطوبت بستر بالاتر باشد احتمال رشد عوامل بيماريزا در آن بيشتر ميشود ، بعلاوه بستر مرطوب مهمترين عامل در توليد گاز آمونياك يعني يكي از مضرترين عوامل در راندمان گله ميباشد . كنترل رطوبت بستر قدم اول در كاهش گاز آمونياك است . متأسفانه بسياري از توليدكنندگان از نقش مضر گاز آمونياك به سادگي ميگذرند . گاز آمونياك با غلظت ppm 15 توسط بيني انسان احساس ميشود ، غلظت 50 تا ppm 100 براي مدت طولاني موجب ترشح چشم ، تحريك مخاط دستگاه تنفسي و نهايتاً كوري در جوجهها ميشود به طور كلي غلظت بالاي ppm25 آمونياك براي كاهش رشد و مستعد كردن جوجهها براي بيماريهاي تنفسي كافي است . در اين شرايط وقوع تورم كيسههاي هوايي ، عفونت ويروسي و عفونتهاي ثانويه به شدت افزايش مييابد .
بستري كه به شدت خشك و خاكآلود باشد نيز ميتواند در جوجههاي جوان موجب دهيدراتاسيون، بيماريهاي تنفسي و افزايش ضايعات شود . رطوبت مناسب بستر 20 تا 25% است .
اگر مقداري از بستر را در دست بفشاريم و بستر بصورت گلولهاي چسبنده درآيد ، رطوبت آن بالاست ، اگر چسبندگي آن كم باشد و با يك ضربه آرام به آساني از هم جدا شود رطوبت تقريباً مناسب است و اگر اصلاً چسبندگي نداشته باشد بستر خشك است .
با گذشت زمان بستر با عوامل بيماريزا انباشته ميشود و رطوبت ، دما و ph بالا شرايط را براي رشد اين عوامل مساعد ميكند .
آنفلوانزا، برونشيت، گامبورو ، رئوويروس، بوتوليسم ، و درماتيت قا نقاريايي به سرعت بستر را آلوده ميكنند و در آن گسترش مييابند .
انواع انگلها و كرمها و كوكسيدياها نيز در بستر محيط مناسبي براي رشد و تكثير مييابند . بنابراين بستر در پايان دوره پرورش بايد با نهايت دقت جمعآوري و بطور كامل از محيط مرغداري به خارج منتقل شود تا از اين طريق يكي از مسيرهاي مهم انتقال بيماريها مسدود گردد .
راهكارهاي مديريتي براي ارتقاء كيفيت بستر
عوامل زيادي بر رطوبت بستر مؤثرند . براي مثال اگر بستر قبل از توزيع درسالن رطوبت بالايي داشته باشد علاوه بر خطر انتقال قارچها ، كنترل رطوبت بستر نيز در طي دوره پرورش عملاً غير ممكن خواهد شد . تغذيه نيز بر كيفيت بستر مؤثر است . به عنوان مثال وقتي نمك جيره زياد باشد موجب مصرف بالاي آب توسط طيور شده و مدفوع آبكي و متعاقب آن بستر خيس ميشود . بعضي از داروها نيز به دليل افزايش مصرف آب از همين طريق رطوبت بستر را افزايش ميدهند . جوجهريزي بيش از ظرفيت سالن و پرورش متراكم نيز مطمئناً باعث افت كيفيت بستر ميشود .
عوامل محيطي مانند اقليم مرطوب ، هواي خيلي سرد و متراكم نيز در صورتي كه تهويه سالن كافي نباشد رطوبت بستر را بالا ميبرند . خطوط توزيع آب ، آبخوريها و سيستم پدهاي خنك كننده نيز در صورت مديريت نادرست موجب افزايش رطوبت بستر ميشوند .
نكات اصلي
* كارآيي سيستم تهويه بايد در حدي باشد كه گاز آمونياك و رطوبت مازاد از سالن خارج و كيفيت بستر كنترل شود . 24 تا 48 ساعت قبل از ورود جوجه تهويه بايد آغاز به كار كند ، به ياد داشته باشيد سالن هرگز از تهويه بينياز نيست .
* در صورتي كه به هر دليل در طي 2 تا 3 هفته اول پرروش گاز آمونياك از حد طبيعي بالاتر باشد از افزايش تهويه جهت خروج آن نبايد ترسيد .
* با استفاده از فنهاي نصب شده در سالن هواي داخل را به جريان بياندازيد . جهت اين فنها بايد از سقف به كف و از طرف ديوار به سمت وسط سالن باشد .
* با تنظيم سطح ورودي هوا و قدرت مكش هواكشها سرعت مناسب جريان هوا به ميزان 2 تا 5/0 متر بر ثانيه در سالن برقرار باشد .
* هواي گرم رطوبت بيشتري را در خود جذب ميكند و تركيب مناسب تهويه و گرمايش رطوبت را از سالن خارج مينمايد .
* سيستم توزيع آب را كنترل كنيد ، هرگونه نشت آب از لولهها و يا ريزش آب از آبخوريها به دليل نامناسب بودن فشار آب يا ارتفاع آبخوريها به سرعت كنترل و اصلاح شود .
* در نقاطي كه آب به هر دليل نشت كرده است بستر خيس به سرعت خارج و با بستر تازه و خشك جايگزين شود .
* كف و ديوارهاي سالن را از نظر نفوذ رطوبت كنترل و در صورت نياز اصلاحات لازم را به سرعت انجام دهيد .
استفاده دوباره از بستر دوره قبل
استفاده مجدد از بستر يك دوره براي جوجهريزي بعدي حتي اگر گله قبلي درگير بيماري نيز نشده باشد ، به هيچ عنوان توصيه نميشود با اين حال در شرايط خاص ممكن است ناگزير به اجراي اين امر باشيد . در اين شرايط راهكارهاي زير را به خاطر بسپاريد .
1- استفاده از مواد اسيدي مانند اسيدسولفوريك : با توجه به اين كه اكثريت قريب به اتفاق عوامل بيماريزا براي رشد و تكثير به محيط قليايي نياز دارند با پاشيدن اسيدسولفوريك بر روي بستر و كاهش ph آن به حدود 5/5 بسياري از اين عوامل از بين ميروند .
2- استفاده از مواد جاذب رطوبت مانند خاكرس كه بو ، رطوبت و آمونياك بستر را جذب ميكند .
3- استفاده از محصولات سنتتيك كه مستقيماً بر روي باكتريها مؤثر است .
4- افزودن بستر تازه به ميزان 3 تا 4 برابر حد نرمال بر روي بستر قبل .
به ياد داشته باشيد روشهاي فوق هرگز بطور كلي مؤثر نبوده و استفاده مجدد از بستر ميتواند موجب بروز حالات مزمن بيماري و كاهش شديد راندمان گله باشد .
منبع : واحد علمي گروه توليدي بهپرور
همه چیز پـاک میشود