برونشیت عفونی Infectous Bronchitis

اولین بار در سال 1931 میلادی در آمریکا مورد مشاهده قرار گرفت. این بیماری در تمام دنیا گزارش شده است. این بیماری در ماکیان جوان خیلی شدید بوده و با مرگ و میر بالا همراه است. این بیماری یکی از مسری ترین بیماریهای تنفسی ماکیان به شمار می رود.

حیوانات حساس

فقط ماکیان به این بیماری مبتلا می شوند.

عامل بیماری:

ویروس بیماری برونشیت عفونی توسط یک کورونا ویروس Coronavirus ایجاد می شود مقاومت این ویروس در حد متوسطی است و به وسیله بسیاری از ضد عفونی کننده های متداول از بین می رود

این کورونا ویروس دارای سر و تیپهای متعددی است.

این بیماری از لحاظ موقعیت مکانی به دو دسته تقسیم می شود.

1- سرو تیپهایی که تمایل زیادی به دستگاه تنفس دارند مانند سرو تیپهای ماساچوست و کونکتیکات Connecticut که از این دو سرو تیپ در تهیه واکسن استفاده میشود.

2- سرو تیپهایی که تمایل به بافت کلیوی دارند و ایجاد نفریت می کنند مانند سروتیپ های T, گری Gary, هولت Holte.

طرز انتقال بیماری

این بیماری از طریق استنشاق قطرات کوچک حاوی ویروس که از ماکیان عفونی و در حال سرفه دفع می شوند انتقال می یابد. پخش عفونت در داخل گله بسیار سریع است بطوریكه طرف مدت یک شبانه روز تمام جوجه های حساس مبتلا می شوند. مرغهای شفا یافته ممکن است تا 20 هفته ناقل ویروس باشند. انتقال بیماری از طریق تخم مرغ نیز از محلی به محل دیگر ممکن است.

نشانه های بیماری

دوره کمون بیماری خیلی کوتاه است و از 18تا 36 ساعت تجاوز نمی کند.

در جوجه های مبتلا تنفس به وضوح با پخ پخ همراه است و این علائم شب ها بیشتر مشخص می شود ممکن است ترشح بینی , چشم و تورم سینوسهای بالای چشم نیز دیده شود. جوجه به زحمت نفس می کشد سیر بیماری یکی دو هفته و تلفات بسته به حدت ویروس متفاوت و گاهی به 25 درصد بالغ می شود. شدت بیماری بسته به میزان ضایعات ناشی از عفونت ثانوی دارد.

علائم و نشانه های در مرغهای تخم گذار

میزان تولید تخم مرغ به طور قابل توجهی افت می کند. کیفیت تخم مرغ نیز دستخوش تغییراتی می شود. پوسته تخم مرغ نرم , بد شکل چروکیده , دان دان وگچی شده و رنگ آن نیز روشن تر می شود.

اگرچه تولید تخم مرغ ممکن است پس از بهبودی به مقدار قبلی باز گردد اما کیفیت تخم مرغ به ندرت همانند سابق خواهد شد. تخم مرغ اغلب مرغها در داخل محوطه شکم رها می شود.

در نیمچه ها فقط برخی از سویه ها که نفریت ایجاد می کنند ممکن است باعث ایجاد تلفات شود.

پرندگان مسن ترمعمولا مقاومت بیشتری دارند.

در فرم تنفسی, مجرای تنفسی التهابی خفیف تا متوسط دارد . کیسه های هوایی گاهی تورم دارند که ممکن است این کیسه ها ضخیم شده و کدرتر به نظر برسند. تورم کیسه های هوایی در پرندگان جوان و در حال رشد ممکن است به مرگ و میر بالایی منجر شود.

در فرم کلیوی, کلیه ها متورم بوده, حالب (میزراه) و لوله‌های کلیوی بخصوص در پرندگان جوان از جمله جوجه های گوشتی حاوی کریستالهای اورات می باشند.

آثار کالبد گشایی

ترشحات سروزی نای و حنجره در جوجه های مبتلا دیه می شود. ممکن است تکه های پنیری قسمتی از برانشیولها را مسدود کرده باشد. در سویه هایی که با نفریت همراه است کلیه ها بسیار متورم و بزرگ شده و لوله های میزراه متسع و حاوی مقدار زیادی رسوب اورات می باشد.

تشخیص:

تشخیص برونشیت عفونی مشکل است و معمولا با نفی وجود سایر بیماریهایی که علائم بالینی مشابه دارند از نظیر نبوکاسل و لارنگوتراکئیت) به تشخیص این بیماری نائل می شوند.

روشهای آزمایشگاهی عبارتند از:

1- تست خنثی کردن سرم(SN)

2- جدا کردن ویروس

3- تست فلورنست آنتی بادی

4- تست الیزا ElisA

پیشگیری

واکسیناسیون طیور انتخاب واکسن بستگی به سن و نوع پرنده و ناحیه جغرافیایی دارد. به جهت آنكه جوجه ها را نمی توان در مقابل سروتیپ های گوناگون I B V واكسینه كرد ، بهتر است از واكسنهایی استفاده شود كه بهترین مقاومت را در برابر سویه های شایع در منطقه ایجاد می كنند. برای انجام این مهم بررسی سرولوژیك سویه های موجود در منطقه ، نمونه برداری و ایزولاسیون ویروس ها و در نهایت انجام مطالعات ایمنی وحفاظتی ضروری است.در پایان باید اضافه كرد كه جلوگیری از بیماریهای تضعیف كننده دستگاه ایمنی و عفونتهای باكتریایی به همراه شرایط مساعد محیطی مقاومت پرنده را در مقابل این بیماری افزایش داده و از عكس العمل منفی در مقابل واكسن می كاهد ، همچنین تلفات ناشی از بیماریهای تنفسی و هزینه های دامپزشكی وجود بیماری در فارم نیز به حد اقل می رسند.

(واکسنهای H52 , H120 )موثرترین وسیله پیشگیری از بین بردن گله , و ضد عفونی کردن جایگاه است. پرهیز از رژیم غذایی حاوی پروتئین زیاد چرا که زمینه را برای ابتلا به نفریت آماده می سازد.

درمان

در مان موثری برای این بیماری ویروسی شناخته نشده است.

گرم کردن دمای سالن و جلوگیری از مواجهه شدن جوجه‌های تازه از تخم خارج شده با سرما از شدت آثار برونشیت عفونی می کاهد.